تغییرات جمعیتی و نقش آن بر تحولات مختلف جامعه (text)
اقتدار علمی،عاملی مهم در قدرت چانه زنی ایران در سطح بین الملل است. نتیجه تلاش های محققان سبب خواهد شد همراه دانشی که تولید می کنند، نام و فرهنگ اسلامی مان نیز صادر شود.
طبیعی است در آینده برای تداوم پیشرفت های کنونی و نیز حفظ دستاوردهای موجود به نیروهای علمی بیشتری نیازمندیم. پس باید بدانیم با کاهش نرخ رشد جمعیت، در آینده ای نه چندان دور، دانشمندان کمتری خواهیم داشت و توفیق های کنونی با اين شتاب ادامه نخواهد یافت و شاهد رشد نزولی در عرصه تولید علم و فناوری خواهیم بود.
خانواده ای بدون فامیل , نتیجه کاهش جمعیت
معضل تک فرزندی،خانواده هایی را رقم خواهد زد که در آن از روابط فامیلی، خبری نیست و عملا نسل بعد از آن بدون داشتن عمو، عمه، خاله و دایی به زندگی اجتماعی خود، ادامه خواهند داد. تضعیف روابط خویشاوندی برای جامعه ما که به روابط خانوادگی اهمیت بسیار می دهد، نابسامانی های بسیاری را در پی خواهد داشت و آتشی زیر خاکستر خواهد بود. اگر نیاز های عاطفی برآورده نشود سلامت روانی اجتماع نیز آسیب خواهد دید و چنین جامعه ای ورطه سقوط خواهد افتاد.
نرخ رشد جمعیت تا سال 1415 به حدود صفر می رسد
روند کنونی در کنترل موالید،سبب خواهد شد که تعداد موالید از اموات، کمتر شود و جانشینی جمعیت رخ ندهد. در نتیجه، نرخ رشد جمعیت ایران در سال 1415به 03/0 درصد خواهد رسید و متاسفانه از سال 1420 رشد منفی را تجربه خواهد کرد؛همان چیزی که امید دشمنان را به انقراض تدریجی اسلام اصیل، امیدوار می سازد.
افزایش درصد سالمندی در آینده
سال های 62 تا 65 انفجار جمعیتی در کشور رخ داد؛ اما در سال های 71تا72 به دلیل کنترل جمعیت، رشد موالید از 2/3 به 3/2 درصد رسید و این گونه توانستیم جمعیت را کاهش دهیم؛ اما از آن سال به بعد با سقوط آزاد جمعیت کشور روبه رو شده ایم؛ به گونه ای که سرعت کاهش رشد جمعیت در ایران از سرعت کاهش رشد جمعیت متوسط جهانی قاره آسیا و همچنین 26 کشور منطقه مدیترانه شرقی بیشتر بوده است. این آمارها نشان می دهد نرخ رشد جمعیت کشورمان به شدت به سمت منفی شدن در حرکت است. وضعیت فرزندآوری در کشورمان به شرایط بحرانی نزدیک می شود؛ به گونه ای که آمارهای سازمان ملل متحد در سال 2010 گواه آن است که در 80 سال آینده، جمعیت ایران به 31 میلیون نفر کاهش خواهد یافت که 47 درصد آن را افراد سالمند بالای 60سال در بر می گیرند.
جمعیت و توسعه
در آینده، جامعه ای خواهیم داشت که تعداد سالمندان بیش از جوانان خواهند بود. در نتیجه زنگ توقف توسعه نواخته خواهد شد.
وجود دو عامل در توسعه، بسیار مهم است: یکی منابع و دیگری نیروی کار. به دلیل کاهش جمعیت، میانگین سنی جمعیت، بالا می رود و در آینده، جامعه ای خواهیم داشت که تعداد سالمندان بیش از جوانان خواهند بود. در نتیجه زنگ توقف توسعه نواخته خواهد شد.آنچه در کشور ما از آن غفلت شد، " رشد جمعیت متناسب با اهداف توسعه" بود؛ چرا که اگر آغاز دهه 60 لازم بود جلوی " انفجار جمعیت" گرفته شود، جلوگیری از " سونامی پیری جمعیت" و سقوط در گرداب رشد منفی نیز ضروری می بود؛ زیرا سالمندان بیش از آنکه بتوانند چرخ توسعه را بگردانند باید دوران بازنشستگی را بگذرانند و به مراقبت نیاز دارند.
کاهش جمعیت برابر است با تضعیف قدرت نظامی
نیروی جوان و جمعیت فراوان، نقش انکارناپذیری در تقویت توان نظامی و مصونیت در برابر تهاجم بیگانگان دارد. اگر تعداد جوانان کشور، کاهش یابد چگونه می توان تهدیدها را پاسخ گفت؟نگاهی به تجربه دفاع مقدس، نمونه خوبی برای درک اهمیت کثرت جمعیت و جوان بودن نیروهای دفاعی است. در آن دوران برخی خانواده ها، چند فرزند خود را به جبهه فرستاند؛ اما از جامعه مبتلا به تک فرزندی چه توقعی می توان داشت؟
ادامه روند کنترل جمعیت باعث كاهش ضريب هوشي جامعه ايراني ميشود
چندي پيش يكي از مراكز بینالمللی، آماري را منتشر كرد كه طي آن ضريب هوشي كشورهاي مختلف را مورد بررسي قرار ميداد. عددي كه در آن گزارش درباره ايران قيد شده بود، بسيار پايين آمده بود. ما بهعنوان كارشناسان حوزه سلامت اين موضوع را بررسي كرديم تا ببينيم آيا چنين نتيجهاي درست است يا خير. در بررسيها به اين نتيجه رسيديم كه ادامه روند موجود باعث كاهش ضريب هوشي جامعه ايراني ميشود. مسئله ضريب هوشي، از جمله محورهايي است كه ما به آن افتخار ميكنيم و همواره گفتهايم نژاد ايرانيان ضريب هوشي بالايي دارد، اما با بررسيهاي دقيق مشخص شد اگر به موضوع جمعيتشناسي و افزايش آن نپردازيم در آينده ضريب هوشي ايرانيان كاهش خواهد يافت.مطالعات جمعيتشناسي اثبات كرده كه در صورت ادامه شرايط فعلي و پافشاري ما بر كنترل مواليد، معدل ضريب هوشي جامعه ايران به سمت زير 100 در منحني توزيع نرمال ضريب هوشي دنيا ميل ميكند. ما نبايد مانند گذشته اصراري بر كنترل مواليد داشته باشيم. در چنين وضعيتي ميتوان ارتقاي سطح ضريب هوشي را دنبال كرد.دكتر شاهرخ رامين (از مسئولان بهداشتي كشور)
جمعیت و تراكم زيستي يا بيولوژيكي
در صورت افزايش نرخ باروري با فرض توزيع برابر جمعيت , از نظر تراكم زيستي وضعيتي مشابه استان مازندران خواهيم داشت.از نظر تراكم زيستي يا بيولوژيكي طبق سرشماري عمومي كشاورزي سال 1382 وسعت زمينهاي قابل كشت ايران در سال مذكور بيش از 17 ميليون هكتار بوده است كه بر مبناي اين عدد، تراكم زيستي كشور به چهار نفر در هر هكتار بالغ ميشود.
بنابراين اگر روزي بتوانيم روند كاهشي نرخ باروري را كنترل نموده و به سمت افزايش نرخ باروري تا سطح بالاتر از نرخ جانشيني يعني 1/2 فرزند حركت كنيم حداقل 80 تا 90 سال طول ميكشد تا جمعيت كشور ايران به 150 ميليون نفر برسد، در آن صورت با فرض توزيع برابر جمعيت از نظر تراكم زيستي وضعيتي مشابه استان مازندران خواهيم داشت.دكتر محمد جواد محمودي (از اعضاي مركز مطالعات و پژوهشهاي جمعيتي آسيا و اقيانوسيه)
جمعیت و کیفیت زندگی
افزایش چهار برابری جهان در عین افزایش کیفیت زندگی
* تا پیش از قرن هفدهم میلادی رشد جمعیت جهان بسیار کُند بوده است.
* بعد از اواسط قرن هفدهم میلادی رشد جمعیت جهان بهعلت مهار شدن نسبی بیماریهای همهگیر شتاب بیشتری گرفت.
* جمعیت جهان در قرن بیستم میلادی، چهار برابر شده است، با اينحال كيفيت زندگي افزايش يافته است.
با ادامه روند فعلی کنترل جمعیت , کشور در مسیر انقراض تدریجی است .
* اگر متوسط باروری هر خانواده در یک کشور برابر با 1/2 فرزند و یا کمتر از آن باشد، آن کشور در مسیر انقراض تدریجی است.
* متأسفانه متوسط باروری هر خانواده در ایران در سال 1391 در حدود 7/1 فرزند بوده و روند کاهش آن هنوز هم ادامه دارد.
* متوسط باروری در برخی از کشورهای پیشرفته هم از 1/2 فرزند کمتر است ولی در این کشورها سیاستهای تشویقی افزایش جمعیت دنبال میشود و کسی هم این سیاستها را منفی ارزیابی نمیکند!
جمعیت و سالمندی
* جمعیت ایران در سال 1355 در حدود 34 میلیون نفر، در سال 1365 در حدود 49 میلیون نفر، در سال 1375 در حدود 60 میلیون نفر، در سال 1385 در حدود 70 میلیون نفر و در سال 1390 در حدود 75 میلیون نفر بوده است.
* متوسط سن جمعیت ایران در سال 1355 در حدود 22 سال، در سال 1365 در حدود 21 سال، در سال 1375 در حدود 24 سال، در سال 1385 در حدود 28 سال و در سال 1390 در حدود 30 سال بوده است.
* بر طبق پیشبینیها متوسط سن جمعیت ایران در سال 1400 به حدود 31 سال و در سال 1430 به بیش از 40 سال خواهد رسید.
رشد جمعیت باعث رونق اقتصادی است
* زمانی که جمعیت ایران 27 میلیون نفر بود نیاز مبرمی به واردات مواد غذایی حتی گندم وجود داشت اما امروز با جمعیت بالغ بر 75 میلیون نفر ما جزو کشورهای صادرکننده برخي از محصولات و مواد غذایی هستیم
خطرات روحی و شخصیتی آحاد جامعه نتیجه تک فرزندی است .
* از معایب تکفرزندی میتوان به وابستگی شدید والدین به تکفرزند یا بالعکس، حساسیت افراطی والدین به رفتار و گفتار تکفرزند، تجربه نکردن برخی احساسات بهواسطه نداشتن برخی اقوام نظیر عمو و عمه، ارتباط کمتر با همسالان، بهخطر افتادن استقلال تکفرزند و در یک کلام، خطرات روحی و شخصیتی عدیده اشاره کرد.
انفجار عمودي سالخوردگي
تا سال 2050 بيش از يك چهارم جمعيت ايران سالخورده خواهد بود
بر اثر كاهش مداوم باروري و افزايش اميد به زندگي، ميانگين سني جمعيت افزايش مييابد که جمعيتشناسان اصطلاحاً از اين وضعيت تحت عنوان «انفجار عمودي سالخوردگي» ياد ميكنند. بر اساس پيشبيني سازمان ملل تا سال 2050 بيش از يك چهارم جمعيت ايران سالخورده خواهد بود. اين تحول بزرگ مستلزم توسعه قابل ملاحظه اقدامات حمايتي و تأميني براي اين گروه است. در حال حاضر، چند كشور اروپايي از جمله آلمان، در چنين وضعيتي گرفتار هستند.
کاهش جمعیت و افزایش مهاجرین خارجی
كاهش جمعيتِ در سن كار = افزايش مهاجرين خارجي = تغييرات اجتماعي، فرهنگي، قوميتي و نژادي
كاهش جمعيتِ در سن كار و افزايش مهاجرين خارجي: در مرحله بعد، نسلهاي بعدي بهتدريج كوچكتر و كوچكتر خواهند شد و در نتيجه حجم جمعيت وارد شده به سن كار هم رو به كاستي ميگرايد و زمينه كمبود نيروي كار فراهم ميگردد. در ایران جمعيت در سن كار از سال 1390 به بعد روند كاهشي خود را آغاز كرده، در اين مرحله سياستهاي وارد كردن نيروي كار و كارگر مهاجر مطرح ميشود كه اين خود اثرات مهمي بر تغييرات اجتماعي، فرهنگي، قوميتي و نژادي كشور بهجا خواهد گذاشت.
بسم الله الرحمن الرحیم